WODC: 'Besluit niet te snel tot een besloten strafzaak'

In dit artikel:

Rechters moeten strafzittingen alleen bij hoge uitzondering geheel of gedeeltelijk achter gesloten deuren houden. Dat concludeert het WODC in een onderzoek dat volgde op een motie van CDA-Kamerlid Harmen Krul uit 2024. Die motie vroeg om vaker tegemoet te komen aan slachtoffers die hun privacy willen beschermen. Ook de veiligheid van advocaten, officieren van justitie en rechters kan een rol spelen, vooral in zaken over georganiseerde criminaliteit.

Volgens het rapport is openbaarheid essentieel voor een eerlijk en controleerbaar proces, zoals ook volgt uit artikel 6 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Daarom moet het sluiten van de deuren een laatste middel zijn. Rechters zouden eerst minder ingrijpende opties moeten overwegen, zoals aangifte of verhoor onder nummer, een videoverbinding voor slachtoffers en fysieke beveiliging van togadragers. Anonimiteit voor professionele procesdeelnemers moet wel zeer terughoudend worden toegepast.

De motiveringen voor besloten zittingen zijn volgens geïnterviewde advocaten, officieren van justitie en andere deskundigen geregeld onvoldoende concreet. Rechters moeten duidelijk uitleggen waarom openbaarheid moet wijken en waarom alternatieve maatregelen niet volstaan. Betrouwbare cijfers over het aantal besloten strafzittingen ontbreken, maar betrokken professionals zeggen dat deze in de praktijk zelden voorkomen. Het WODC adviseert daarom niet om verzoeken vaker toe te wijzen, maar wel om beslissingen uitgebreider te onderbouwen. Een stappenplan in het rapport kan rechtbanken daarbij helpen.