VVD kritisch op procesafspraken in grote drugszaken

In dit artikel:

De VVD uit scherpe bedenkingen over het groeiende gebruik van procesafspraken tussen het Openbaar Ministerie (OM) en verdachten bij zwaardere strafzaken, vooral grote drugszaken. Met procesafspraken — afspraken vooraf over het procesverloop en de strafeis — kunnen omvangrijke dossiers sneller worden afgehandeld, maar de VVD waarschuwt dat dit kan botsen met kernwaarden van het strafrecht zoals openbaarheid, normstelling en volledige rechterlijke toetsing. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian vindt zulke afspraken soms verdedigbaar, maar onwenselijk wanneer het gaat om verdachten met leidende rollen in criminele organisaties: juist daar hoort volgens hem een volledig, openbaar proces thuis.

De partij vreest dat onderhandelingen kunnen resulteren in lagere strafeisen en zo het signaal van het strafrecht naar de samenleving verzwakken. Ook wijst de VVD op het ontbreken van een duidelijk wettelijk kader dat het gebruik van procesafspraken in zware georganiseerde misdaad afbakent, waardoor de praktijk kwetsbaar blijft.

Het OM verdedigt het instrument als noodzakelijk om de strafrechtsketen efficiënt te houden bij structurele capaciteitsdruk. Volgens het OM betekent een procesafspraak niet automatisch strafvermindering; rechters toetsen zelf of afspraken zorgvuldig en proportioneel zijn. Bovendien kunnen via afspraken hoge geldboetes en ontnemingen worden ingezet om crimineel vermogen af te romen.

De kwestie brengt een fundamenteel dilemma naar voren: hoeveel efficiëntie is acceptabel zonder concessies te doen aan rechtsstaatprincipes? Met toekomstige wetgeving op de agenda blijft het debat onverminderd actueel.