Trump, de ICC-rechters en wij

In dit artikel:

De Verenigde Staten voeren de druk op het Internationaal Strafhof (ICC) sterk op. President Donald Trump riep tijdens de VN-vergadering van 22 september de lidstaten op hun steun aan het hof in te trekken. Eerder had hij met Executive Order 14203 sancties mogelijk gemaakt tegen ICC-functionarissen die onderzoek doen naar Amerikaanse of Israëlische onderdanen. Inmiddels zijn onder meer ICC-president Tomoko Akane, aanklagers en rechters op een Amerikaanse sanctielijst geplaatst. Sommigen hadden arrestatiebevelen tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en oud-minister Yoav Gallant toegestaan; anderen waren betrokken bij onderzoek naar Amerikaanse acties in Afghanistan.

De sancties hebben volgens getroffen rechters ingrijpende gevolgen: banktegoeden zijn bevroren en diensten van onder meer Amazon, Uber, Google en Apple en het gebruik van creditcards zijn geblokkeerd. Verschillende betrokkenen, onder wie rechters, Human Rights Watch en andere organisaties, vechten de maatregelen juridisch aan. Minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio dreigde intussen dat de VS het ICC desnoods “steen voor steen” zullen ontmantelen.

De Amerikaanse regering verwacht dat bondgenoten hun steun aan het hof beëindigen. De EU heeft dat geweigerd en zegt het ICC onverminderd te steunen. Ook Nederland keurt de sancties af. Premier Jetten sprak bij de VN van “handen af van het ICC”, terwijl minister van Buitenlandse Zaken Berendsen wees op de bijzondere verantwoordelijkheid van Nederland als gastland. Volgens de auteur blijven de Nederlandse en Europese reacties echter te terughoudend. Europese rechtersorganisaties en de voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, Henk Naves, pleiten voor een krachtiger, eensgezind Europees antwoord.

De auteur stelt dat Nederland het initiatief moet nemen voor uitbreiding van de EU-blokkeringsverordening, zodat Amerikaanse sancties minder effect hebben. Daarnaast zouden Europese handels- of andere tegenmaatregelen nodig kunnen zijn via het Anti-dwanginstrument. Ondanks de economische en politieke verwevenheid met de VS en Israël moet Nederland volgens de auteur duidelijk laten zien dat het de internationale rechtsorde en rechterlijke onafhankelijkheid verdedigt. Het stuk is het laatste ‘Vooraf’ van de auteur in het Nederlands Juristenblad; Vincent van den Brink volgt hem op.