Toename asielzaken zet rechtspraak onder druk

In dit artikel:

De Raad voor de Rechtspraak waarschuwt dat de nieuwe asielwetten — waaronder de Uitvoerings- en implementatiewet Asiel- en migratiepact 2026, de Asielnoodmaatregelenwet en de wet Invoering tweestatusstelsel — leiden tot een flinke toename van vreemdelingenzaken in Nederland. Naar verwachting komen er in 2028 ongeveer 19.000 extra procedures bij de rechtbanken; bijna 8.500 daarvan worden toegeschreven aan het tweestatusstelsel zelf.

Dat tweestatusstelsel legt een onderscheid tussen vluchtelingen met een A‑status en personen met subsidiaire bescherming (B‑status), waarbij B‑gerechtigden onder andere beperktere mogelijkheden voor gezinshereniging hebben. De Raad rekent erop dat zo’n 75% van de B‑statusontvangers in beroep gaat om alsnog als A te worden aangemerkt, wat elke zaak voor de rechter inhoudelijk maakt.

Ook het schrappen van de huidige voornemenprocedure verhoogt de werklast: fouten kunnen niet meer eerst worden hersteld voordat een zaak voor de rechter komt, waardoor voorbereidingen, zittingen en vonnisvorming meer tijd vergen. Daarnaast verwacht de Raad dat meer beroepen gegrond zullen worden verklaard, wat leidt tot hernieuwde beslissingen door de IND.

De Raad benadrukt dat opeenvolgende wetswijzigingen die op dezelfde regels ingrijpen slecht zijn voor uitvoeringspraktijk en rechtszekerheid en pleit voor samenhang in invoering. Om de extra stroom zaken aan te kunnen, worden nieuwe rechters en gerechtsjuristen geworven, maar opleiding vergt minimaal twee jaar, en inzet in het vreemdelingenrecht kan ten koste gaan van capaciteit in onder meer straf-, familie‑ en jeugdrecht.