Staat beschermt inwoners Bonaire te weinig tegen klimaatverandering

In dit artikel:

De rechtbank Den Haag oordeelde op 28 januari 2026 in een bodemprocedure van Greenpeace dat de Nederlandse Staat tekortschiet in de bescherming van de inwoners van Bonaire tegen klimaatverandering en hen zonder goede reden slechter heeft behandeld dan inwoners van Europees Nederland. Daarmee is volgens de rechtbank het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens geschonden (artikel 8, artikel 14 en Protocol 12). De Staat moet daarom op korte en middellange termijn concrete maatregelen nemen.

Wat is beslist
- De rechtbank legt de nadruk op zowel mitigatie (vermindering van broeikasgasuitstoot) als adaptatie (maatregelen om kwetsbaarheid te verminderen) en beoordeelt het beleid in zijn totaliteit. Daarbij volgt zij het toetsingskader dat het Europees Hof voor de Rechten van de Mens op 9 april 2024 heeft uitgewerkt.
- De Staat moet binnen 18 maanden bindende tussentijdse reductiedoelen voor de gehele economie vastleggen in nationale wetgeving. Deze doelen moeten passen in de langere route naar netto-nul in 2050 en inzicht geven in de resterende uitstootruimte (het ‘carbon budget’).
- Voor Bonaire moet de Staat uiterlijk in 2030 een uitgewerkt en invoerbaar adaptatieplan hebben dat de weerbaarheid van eiland en bevolking vergroot.

Waarom de Staat tekortschiet
- Mitigatie: de rechtbank vindt dat de Nederlandse regelgeving niet voldoet aan minimumnormen die op VN-niveau gelden om de opwarming richting 1,5 °C te beperken. De aangescherpte Klimaatwet van 2023 bevat geen bindend reductiedoel voor 2030 in lijn met het Akkoord van Parijs, en de rekenmethoden zijn ondoorzichtig: niet alle emissiebronnen (onder meer lucht- en zeevaart) worden volledig meegenomen. Op basis van de nu voorgenomen maatregelen is de kans dat Nederland zijn eigen 2030-doel haalt volgens de rechtbank kleiner dan 5 procent.
- Adaptatie: Bonaire is al decennialang bekend als bijzonder kwetsbaar voor klimaatgevolgen, maar er ontbrak tijdig een coherent plan. Pas na een advies in 2023 zijn concrete stappen gezet; die waren passend maar te laat. Voor adaptatiedoelen die internationaal zijn gesteld (deadlines rond 2027 en 2030) is volgens de rechtbank nog wél herstel mogelijk, mits snel gehandeld wordt.
- Ongelijke behandeling: omdat Bonaire eerder en sterker wordt getroffen, had het beleid daar eerder en doelgerichter moeten zijn dan in Europees Nederland. Dat heeft niet plaatsgevonden.

Betekenis
De uitspraak verplicht de Nederlandse Staat om zowel de uitstootreductie wettelijk bindend en transparant vast te leggen als een adaptatieplan voor Bonaire tijdig te realiseren. De uitspraak bevestigt dat internationale klimaatverplichtingen en mensenrechtenverplichtingen ook verregaande nationale actie en passende bescherming van kwetsbare overzeese gebieden vereisen.