Rechter op non-actief na ruim 4.000 Woo-verzoeken bij gemeenten

In dit artikel:

Een rechter van de rechtbank Noord-Holland diende in 2025 op eigen naam meer dan 4.000 verzoeken in op grond van de Wet open overheid (Woo) bij alle 342 Nederlandse gemeenten. Het onderzoeksplatform Follow the Money bracht dit aan het licht; nog diezelfde avond gaf de rechtbank een verklaring uit en stelde de rechter tot nader order uit zijn functie.

Volgens de rechter was het doel te onderzoeken hoe gemeenten omgaan met geheimhouding en om te laten zien dat de wet kwetsbaar is voor misbruik, in de hoop gemeenten te bewegen te lobbyen voor wetswijziging in Den Haag. Na ongeveer anderhalve maand trok hij alle verzoeken weer in. De rechtbank stelt dat zijn handelen veel gemeenten onnodig belastte en de schijn van partijdigheid wekte, omdat diezelfde gemeenten als partij in bestuurszaken voor de rechtbank kunnen verschijnen. Daarom mag hij voorlopig geen zaken behandelen; de procureur-generaal bij de Hoge Raad is over de zaak geïnformeerd.

De voorzitter van de rechtersvakbond NVvR, Marc Fierstra, noemde de actie disproportioneel en benadrukte dat rechters andere wegen moeten kiezen om misstanden of wetslacunes aan de kaak te stellen, omdat dergelijk gedrag het vertrouwen in onpartijdigheid en de reputatie van de rechtspraak kan schaden. De rechtbank erkent bovendien dat zij eerder, medio september 2025, een signaal vanuit de advocatuur had gekregen over de verzoeken maar destijds niet verder heeft onderzocht — een nalatigheid die zij achteraf betreurt.

Follow the Money concludeerde dat de Woo tot nu toe geen grootschalige problemen bij gemeenten veroorzaakt; de betreffende rechter was wel veruit de grootste indiener van Woo-verzoeken in 2025, en in sommige gemeenten goed voor meer dan de helft van de ingediende verzoeken.