Raad van State zeer kritisch over Spoedwet vervangen omgevingswaarde stikstof
In dit artikel:
De Afdeling advisering van de Raad van State publiceerde op 22 december 2025 een kritisch advies over het wetsvoorstel “Spoedwet vervangen omgevingswaarde stikstof”. Zij raadt de regering af het voorstel in de huidige vorm naar de Tweede Kamer te sturen omdat het onvoldoende waarborgen biedt dat de stikstofemissies daadwerkelijk zullen dalen.
Wat wil de regering veranderen: de Omgevingswet bevat nu omgevingswaarden op basis van Kritische Depositiewaarden (KDW) waarmee moet worden bereikt dat in 2025, 2030 en 2035 respectievelijk 40%, 50% en 74% van stikstofgevoelige natuur onder die KDW zit. Het wetsvoorstel zou deze omgevingswaarden schrappen en in plaats daarvan in de wet een open doel opnemen: in 2035 moet de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden door industrie, landbouw en mobiliteit “aanzienlijk” zijn verminderd ten opzichte van 2019. De concrete invulling zou later via een algemene maatregel van bestuur (amvb) en een programma volgen.
Belangrijkste bezwaren van de Afdeling:
- Europese verplichtingen: de wijziging is onvoldoende toegespitst op de vereisten uit de Vogel- en Habitatrichtlijn, die van Nederland tijdige en effectieve maatregelen vragen om achteruitgang van beschermde natuur te voorkomen en natuurherstel mogelijk te maken.
- Onvoldoende motivering van de systeemwissel: het wetsvoorstel verklaart niet overtuigend waarom sturing op emissie (uitstoot) beter zou werken dan sturing op depositie (neerdaling), geeft geen helder beeld van de opzet en effectiviteit van het beoogde emissiegestuurde systeem en licht niet toe wat de gevolgen voor bedrijven zijn. Ook ontbreekt een verklaring waarom de huidige Omgevingswet dit systeem niet al kan faciliteren.
- Ontbreken van waarborgen en timing: door enkel een vaag einddoel voor 2035 te formuleren en de uitwerking aan latere regels en een programma over te laten, ontbreken minimale kaders voor concrete bronmaatregelen en voor tijdige preventieve acties. Dit druist in tegen het verslechteringsverbod dat snelle ingrepen verlangt zodra natuur in gevaar komt.
De Afdeling adviseert de regering het voorstel aan te vullen met concrete eisen en tijdschema’s voor maatregelen, en om duidelijk te maken hoe het plan daadwerkelijk bijdraagt aan de omvangrijke natuurherstelopgave in Nederland. Zonder die aanpassingen mag het wetsvoorstel volgens haar niet worden ingediend.