Raad van State waarschuwt: beleid mag toekomst niet blijven doorschuiven
In dit artikel:
De Raad van State waarschuwt in zijn jaarverslag over 2025 dat politieke besluitvorming te weinig rekening houdt met de belangen van toekomstige generaties. Het adviesorgaan constateert dat veel besluiten langdurige effecten hebben, maar dat het overheidsbeleid vooral wordt gedreven door urgente kwesties en korte-termijnpolitiek. Specifieke dossiers waar dit speelt zijn onder meer pensioen, klimaat, migratie en de woningmarkt.
Als antwoord pleit de Raad voor institutionaliserende maatregelen om toekomstbewustzijn structureel te verankeren. Voorstellen omvatten langdurige burgerparticipatie (bijvoorbeeld vaste burgerberaden), het aanstellen van toekomstambassadeurs of onafhankelijke vertegenwoordigers voor komende generaties, en het systematisch inzetten van toekomstverkenningen en scenariomodellen. Die instrumenten moeten helpen om langetermijnrisico’s en -kansen zichtbaar te maken en beleidskeuzes duurzamer te onderbouwen.
De Raad stelt ook voor te onderzoeken of bescherming van toekomstige generaties expliciet in de Grondwet kan worden opgenomen, maar benadrukt dat zo’n stap zorgvuldig moet worden bezien vanwege de traditionele terughoudendheid van de grondwet. Als tussenweg kan bestaande grondwettelijke en sociale-rechtenkaders helderder worden ingevuld in wetsvoorstellen en toelichtingen. Verder wijst de Raad op het belang van politiek draagvlak over kabinetsperiodes heen: meerjarige afspraken tussen parlement en maatschappelijke partijen kunnen continuïteit op cruciale dossiers versterken.
In het jaarverslag rapporteert de Raad daarnaast over zijn eigen werkzaamheden: de Afdeling advisering gaf in 2025 meer dan driehonderd adviezen, vaak binnen enkele maanden, en de Afdeling bestuursrechtspraak behandelde bijna 11.000 zaken met een gemiddelde doorlooptijd van 36 weken. Vanwege het maatschappelijk belang kreeg woningbouw opnieuw prioriteit binnen het omgevingsrecht, verlengd tot de zomer van 2026. De Raad ziet zich daarmee zowel als waakhond als actor die bijdraagt aan meer toekomstbestendig beleid.