Raad van State positief over wetsvoorstel online openbaar maken oorlogsarchieven

In dit artikel:

De Afdeling advisering van de Raad van State publiceerde op 17 november 2025 een advies over een wetsvoorstel dat de beschikbaarstelling van archiefstukken moet verruimen. Aanleiding is het debat rond het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) — ongeveer 485.000 dossiers van naoorlogse onderzoeken naar collaboratie — dat het Nationaal Archief na digitalisering via internet toegankelijk wilde maken en waartegen de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kritische opmerkingen en een formele waarschuwing plaatste. Hoewel de meeste onderzochte personen overleden zijn, bevatten de dossiers ook gegevens over nog levende betrokkenen (bijv. familie, slachtoffers, getuigen), waardoor volledig vrijgeven volgens de AP te ver zou gaan.

Het kabinet stelt in het wetsvoorstel expliciet een juridische grondslag in voor het verwerken van bijzondere (bijv. politieke overtuiging) en strafrechtelijke persoonsgegevens in zogenoemde beperkt openbare archieven. Naast onderzoek in het algemeen belang zou verwerking ook toegestaan worden als een verzoeker een persoonlijk belang heeft. Bovendien krijgt de minister de bevoegdheid om onder voorwaarden te besluiten dat zulke archieven via internet voor iedereen raadpleegbaar worden.

De Afdeling beoordeelt dat de regering in grote lijnen zorgvuldig en proportioneel afweegt tussen openbaarheid en privacy, maar adviseert aanscherping van de reikwijdte: beperk de wettelijke mogelijkheid tot de typen dossiers die in de GDPR-recitals staan (oorlog, genocide, misdaden tegen de menselijkheid, inclusief Holocaust) en leg tijdsverloop als criterium vast in de belangenafweging. Het wetsvoorstel wijzigt de Archiefwet 1995 in lijn met overweging 158 van de AVG.