Raad van State: overheid moet belangen toekomstige generaties beter bewaken

In dit artikel:

De Raad van State waarschuwt in zijn jaarverslag 2025 dat de Nederlandse besluitvorming te weinig rekening houdt met de belangen van volgende generaties. Veel politieke keuzes — van pensioenen en klimaat tot migratie en woningbouw — hebben effecten die decennia doorwerken, maar worden te vaak bepaald door actuele problemen en kortetermijnpolitiek. Huidige instrumenten om toekomstbelangen zichtbaar te maken zijn versnipperd en niet structureel ingebed.

Om dat te veranderen pleit de Raad voor een fundamentele koerswijziging: structurele langetermijninstrumenten inbouwen in het democratisch proces. Voorstellen zijn onder meer langdurige burgerberaden, de oprichting van specifieke functies zoals een toekomstambassadeur of onafhankelijke vertegenwoordiger voor toekomstige generaties, en het systematisch inzetten van toekomstverkenningen en scenariomodellen (zoals future design). Ook adviseert de Raad te onderzoeken of expliciete bescherming van toekomstige generaties in de Grondwet mogelijk en wenselijk is, zij het met zorg vanwege de bijzondere positie van de constitutie.

Verder benadrukt de Raad dat politieke draagkracht over meerdere kabinetten nodig is; meerjarige afspraken tussen parlement en maatschappelijke partijen kunnen continuïteit garanderen. De Afdeling advisering ziet ook een taak voor zichzelf: in haar adviezen steviger toetsen op toekomstbestendigheid. Ter inspiratie wijst de praktijk in andere landen — waar vergelijkbare toekomstfuncties bestaan — op haalbare modellen voor institutionele verankering.