Pensioengat dreigt in sociale advocatuur

In dit artikel:

Binnen twaalf jaar bereiken ruim 2.400 sociaal advocaten de AOW-leeftijd, terwijl de instroom van nieuwe toevoegingsadvocaten naar schatting hooguit de helft daarvan bedraagt. Dat concludeert het Kenniscentrum Stelsel Gesubsidieerde Rechtsbijstand in het rapport Aanbod in beeld. Sinds 2015 is de uitstroom structureel groter dan de instroom: het aantal bij de Raad voor Rechtsbijstand ingeschreven sociaal advocaten daalde van bijna 8.600 in 2015 naar ongeveer 7.800 in 2024. De beroepsgroep vergrijst; vooral het aandeel advocaten onder 35 jaar krimpt.

Het rapport waarschuwt voor tekorten, vooral in regio’s waar het aanbod al mager is — onder andere Oost-Groningen (Delfzijl e.o.), Zuidwest-Gelderland en Zuidoost-Drenthe. Bepaalde rechtsgebieden zien relatief sterke afnames: arbeidsrecht, huur, sociale voorzieningen en bestuursrecht, maar ook verbintenissenrecht en personen- en familierecht (scheidingszaken). Voor specialistische terreinen zoals sociaal zekerheidsrecht en psychiatrisch patiëntenrecht kunnen sommige regio’s binnenkort helemaal geen toevoegingsadvocaat meer hebben.

Tegelijk verschuift het toevoegingswerk: het totaal aantal toevoegingen stijgt, maar bij een kleinere groep advocaten die steeds vaker meer dan vijftig zaken per jaar behandelen. Ook neemt het aantal eenmanskantoren toe terwijl meerpersoonspraktijken afnemen; ongeveer een derde van alle toevoegingen in 2024 kwam van eenpitters. Dit belemmert het opleiden van jonge advocaten.

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) noemt het rapport een extra argument voor invoering van een kantoortoeslag, zoals aanbevolen door Commissie-Van der Meer II. Algemeen deken Sanne van Oers: “Verhoging van de tarieven is een goede stap, maar niet voldoende… Daarvoor is die kantoortoeslag nodig.” Een dergelijke toeslag zou overhead, personele ondersteuning en praktijkopleidingen moeten helpen financieren om de daling te keren.