Papieren schenking: kind en badwater

In dit artikel:

Notaris mr. Geert Janssen (MAES notarissen) waarschuwt voor een al te snelle afschaffing van de zogeheten papieren schenking nu die in 2026 scherp in politiek debat staat. In de Voorjaarsnota is de constructie dit jaar als opmerkelijke belastingregeling aangemerkt: Financiën vreest dat vermogen tijdens leven verschuift en dat daardoor het grondslagverlies bij erfbelasting én progressievoordeel ontstaat; het FD noemde een geraamde derving van circa €275 miljoen voor 2026. Janssen betoogt dat een algemeen verbod te veel schade aanricht omdat de papieren schenking in veel gevallen geen fiscale truc maar een legitiem instrument is.

Kort uitgelegd: bij een papieren schenking geeft iemand vermogen door in de vorm van een vordering, terwijl het onderliggende vermogen vaak niet direct liquide wordt onttrokken (bijvoorbeeld een huis, effecten of een onderneming). De wet stelt daaraan strikte voorwaarden: de schenking moet notarieel vastliggen en de begiftigde moet jaarlijks rente ontvangen (nu vastgelegd op 6%). Die formaliteiten en kosten — notaris, rentebetalingen, mogelijke effecten op toeslagen en box 3 — zijn volgens Janssen remmend voor lichtzinnig gebruik.

De beroepsgroep (KNB) ziet hetzelfde beeld: geen wild feest van fiscale optimalisatie, maar notarissen die worstelen met onzekerheden rond box 3 en behoefte hebben aan duidelijkheid en werkbaarheid. Daarom pleit Janssen tegen een algemeen verbod en voor gerichte maatregelen om misbruik te bestrijden zonder gewone familie- en vermogensplanning te schaden.

Hij schetst drie meer proportionele alternatieven:
- Verlagen of dynamiseren van de verplichte rente (politiek is al een voorstel om naar circa 3% te gaan), waardoor een deel van het voordeel wordt weggenomen maar instrumenten voor liquiditeitsproblematiek blijven bestaan.
- Beperken van het progressievoordeel bij latere uitbetaling of overlijden, bijvoorbeeld door niet automatisch alle eerder opgebouwde schijvenvoordelen te honoreren of aanvullende voorwaarden boven bepaalde bedragen te hanteren.
- Strengere handhaving van bestaande regels: controleren of rente daadwerkelijk wordt betaald, eisen aan notariële documentatie en juiste box 3-behandeling. Wie de spelregels overtreedt, verliest het fiscale voordeel.

Janssen concludeert dat precieze wetgeving en gerichte handhaving effectiever zijn dan een botte afschaffing die ook prudente vermogensplanning zou treffen.