Orde van advocaten wil kantoorvormen onder strikte voorwaarden verruimen

In dit artikel:

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) wil de regels voor de organisatie van advocatenkantoren vernieuwen. Kantoren moeten daardoor meer ruimte krijgen voor samenwerking, innovatie en beperkte externe financiering, terwijl advocaten zelf onafhankelijk blijven en het laatste woord houden over hun beroepsuitoefening.

De plannen werden gepresenteerd door NOvA-bestuursleden Else Loes Pasma en Frank Kroes tijdens een symposium bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Aanleiding zijn onder meer veranderende werkvormen in de advocatuur, het aflopen van een experiment met rechtsbijstandverzekeraars begin 2028, Europese rechtspraak en recente rapporten over toezicht en marktordening.

In het voorgestelde stelsel vervalt het onderscheid tussen bestaande praktijkvormen. Wel blijven per samenwerkingsvorm verschillende eisen gelden voor onder meer toelating, registratie, bestuur en toezicht. Centraal staat een aparte organisatorische eenheid, de zogenoemde staak, waarin alle advocaten van een kantoor zijn verenigd. Die bepaalt uiteindelijk hoe de praktijk wordt uitgeoefend en bewaakt de kernwaarden van de advocatuur. Externe aandeelhouders of financiers mogen geen feitelijke invloed krijgen op het juridische werk; hierover moeten kantoren afspraken vastleggen.

Ook wordt het kantoor zelf aanspreekbaar op de naleving van beroepsregels en moeten alle kantoren zich registreren. Samenwerking met andere beroepsgroepen of het aantrekken van extern kapitaal vereist voorafgaande beoordeling door de NOvA en opname in een centraal register. Het toezicht moet zowel advocaten als kantoren omvatten en inzicht geven in zeggenschap en de rol van financiers. De NOvA dringt daarom aan op een snelle oprichting van de onafhankelijke toezichthouder advocatuur (OTA).

De invoering verloopt stapsgewijs. Eerst worden de waarborgen en de juridische houdbaarheid uitgewerkt, daarna volgen de registratieprocedure, regelgeving en afstemming met de OTA. Een evaluatie moet het stelsel uiteindelijk waar nodig bijstellen.