Onderzoekers pleiten voor betere motivering besloten strafzittingen

In dit artikel:

Rechters moeten duidelijker motiveren waarom een strafzaak geheel of gedeeltelijk achter gesloten deuren wordt behandeld. Dat concludeert onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam, uitgevoerd in opdracht van het WODC en gepubliceerd op 24 september 2026. Aanleiding was een motie van CDA-Kamerlid Krul over betere bescherming van vooral minderjarige slachtoffers en slachtoffers van seksuele misdrijven.

De huidige wet biedt al mogelijkheden om de openbaarheid van strafzittingen te beperken, maar daarvan wordt volgens geïnterviewde professionals weinig gebruikgemaakt. Ook zijn beslissingen om de deuren te sluiten niet altijd goed onderbouwd. Omdat de motivering meestal alleen in een niet-gepubliceerd proces-verbaal staat, kunnen buitenstaanders de belangenafweging nauwelijks controleren. De onderzoekers adviseren daarom een wettelijke motiveringsplicht en vastlegging van die afweging in een vonnis of arrest.

Het onderzoek bevat geen representatieve cijfers, maar analyseerde 39 gepubliceerde uitspraken: 13 zaken werden volledig besloten behandeld, 23 gedeeltelijk en in drie gevallen werd het verzoek afgewezen. Verder vragen de onderzoekers aandacht voor de veiligheid en positie van advocaten en voor eerdere juridische bijstand aan slachtoffers. Slachtoffers zouden beter moeten worden geïnformeerd over de mogelijkheid om een besloten behandeling te vragen en hun beschermingsbehoeften zouden tijdig moeten worden vastgesteld.

Een algemene regel om zedenzaken met minderjarige slachtoffers standaard achter gesloten deuren te behandelen, krijgt geen brede steun. Volgens de onderzoekers blijft per zaak een individuele afweging nodig, zodat ook het recht van verdachten op een openbaar en eerlijk proces wordt beschermd.