Noorderlicht

In dit artikel:

Het Noorderlicht — dat mystieke schouwspel van groene, blauwe, paarse en rode lichtbanden — stond centraal in de week van het Noorderlicht. Wetenschappelijk wordt het verschijnsel verklaard door zonnewind: elektrisch geladen deeltjes die door het aardmagnetisch veld naar de hoge breedten worden geleid en daar de aurora laten ontstaan. Historisch werd het fenomeen echter verschillend geïnterpreteerd; middeleeuwse Europeanen zagen het soms als voorteken van onheil, en volksoverleveringen zoals de Finse term revontulet (vossenbranden) verbinden het licht met mythische beelden.

Bij die poëtische hemelverschijnselen contrasteert de actuele politieke werkelijkheid in het Arctische gebied. Groenland — geografisch vaak miskarakteriseerd op kaarten en politiek semiautonoom binnen het Koninkrijk Denemarken — kwam opnieuw in het nieuws na eerdere uitspraken van de Amerikaanse president dat het eiland “moest worden ingelijfd” en dat geweld niet uitgesloten zou zijn. Als reactie heeft Denemarken troepen naar Groenland gestuurd en operationele paraatheid aangekondigd in operatie Arctic Endurance; wel verklaarde de Amerikaanse president tijdens het World Economic Forum in Davos later dat geweld niet zal worden gebruikt, maar de situatie blijft gespannen.

Diezelfde week markeerde ook herinnering en kritiek op Guantánamo Bay. Op 22 januari was het 17 jaar geleden dat president Obama uitvoeringsbesluit 13492 uitvaardigde met de opdracht het kamp binnen een jaar te sluiten — een doel dat niet is bereikt. Op 11 januari 2026 zaten nog 15 gevangenen vast, onder wie zes personen die nooit zijn aangeklaagd en al bijna twee decennia in law-of-war-detention verblijven. Guantánamo blijft daarmee symbool voor langdurige detentie zonder proces en voor een beleidslijn die in het post-9/11-tijdperk werd ingezet en onder latere regeringen is voortgezet. In dat kader wees de tekst ook op eerdere stappen van de Trump-administratie om het kampconcept uit te breiden naar detentie van migranten (een 2025-memorandum dat ruimte voor tienduizenden door ICE vast te zetten personen voorstelde).

Tegelijkertijd verandert beleid op andere terreinen de waardering van mensenlevens: begin 2026 besloot het Amerikaanse milieuagentschap niet langer de levenswaarde mee te tellen bij regulering van fijnstof en ozon, en richt het zich primair op bedrijfs-kosten van naleving. Dat heeft directe gevolgen voor bescherming tegen milieugevaren en sluit aan bij de bredere thematiek in het stuk: een schitterend, fragiel natuurfenomeen tegenover harde politieke beslissingen die levens en rechten raken. De tekst sluit af met de tegenstelling tussen het adembenemende Noorderlicht en de “ijzingwekkende” realiteit van geopolitiek, detention en milieubeleid.