Nieuwe organisatiestructuren? Interessant!

In dit artikel:

De Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) kondigde eind september, na het WODC-rapport en het werk van de commissie-Winter, een nieuwe visie aan op organisatiestructuren in de advocatuur. In beginsel zouden verschillende kantoorvormen mogelijk worden, zolang advocaten zelf zeggenschap houden over hun beroepsuitoefening en dossiers. De precieze uitwerking moet nog volgen.

De koerswijziging wordt vaak verbonden aan betere toegang tot het recht en de grote investeringen in technologie. Daardoor wordt vooral gesproken over private investeerders die belangen nemen in advocatenkantoren of over accountantsorganisaties die juridische praktijken oprichten. Volgens columnist Marijn Rooijmans ligt de interessantste kans echter elders: advocatenkantoren zouden zelf ondernemingen naast hun juridische praktijk kunnen starten of overnemen.

Kantoren beschikken volgens Rooijmans over een belangrijke commerciële troef: langdurige vertrouwensrelaties met cliënten. Die cliënten zouden mogelijk ook behoefte hebben aan aanverwante diensten, zoals cyberonderzoek, AI-implementaties, compliance-tools, e-discovery en tijdelijke juridische ondersteuning. Door zulke diensten via eigen dochterondernemingen aan te bieden, kunnen kantoren meer uit bestaande klantrelaties halen en minder afhankelijk worden van het aantal declarabele uren.

Een vergelijkbaar Nederlands initiatief liep eerder vast. Kennedy Van der Laan richtte in 2017 de legaltechconsultancy Sync op, maar de Amsterdamse deken stelde dat de beroepsregels een praktijkvennootschap uitsluitend toestonden de rechtspraktijk te voeren. Het initiatief werd daarom in 2019 beëindigd. De nieuwe visie lijkt volgens Rooijmans ruimte te kunnen bieden voor een soortgelijke onderneming, als de advocatenpraktijk in een afzonderlijke eenheid blijft en de zeggenschap over juridische werkzaamheden bij advocaten berust.

In Engeland bestaan al voorbeelden. Mishcon de Reya heeft naast zijn advocatenpraktijk bedrijven voor cyberdiensten, e-discovery en merkbeheer en kocht ook een juridische detacheerder. Eversheds Sutherland bracht flexibele juridische dienstverlening en managed services onder in Konexo; ook andere grote kantoren ontwikkelen dergelijke activiteiten.

Dochterondernemingen kunnen bovendien worden verkocht. Zo werden onderdelen van Konexo en Lawyers On Demand verzelfstandigd en verkocht, terwijl Allen & Overy in 2023 een meerderheidsbelang in complianceplatform aosphere verkocht voor een waardering van circa 200 miljoen pond. Dat kan financieel aantrekkelijk zijn: een zelfstandige onderneming wordt doorgaans gewaardeerd op een veelvoud van de jaarwinst, terwijl winst in een traditioneel kantoor rechtstreeks als partnerinkomen wordt uitgekeerd.

Rooijmans verwacht daarom dat de nieuwe NOvA-regels Nederlandse kantoren kunnen aansporen ondernemender te worden. Extern kapitaal zou volgens hem eerder in zulke dochterondernemingen terecht kunnen komen dan rechtstreeks in Nederlandse topkantoren.