Mensenrechtencollege waarschuwt voor toezicht op demonstranten

In dit artikel:

Het College voor de Rechten van de Mens waarschuwt in zijn rapport “Demonstreren in beeld” voor de toenemende verzameling van persoonsgegevens van demonstranten door politie en gemeenten. Cameratoezicht, online monitoring en politie-informanten kunnen volgens het College het demonstratierecht onder druk zetten, omdat mensen mogelijk wegblijven uit angst dat hun identiteit, politieke overtuigingen of andere gegevens worden vastgelegd. Dat risico is extra opvallend omdat 97 procent van de demonstraties zonder incidenten verloopt.

Het College noemt het Team Openbare Orde Inlichtingen (TOOI), dat onder meer met informanten werkt, als bijzonder aandachtspunt. De Autoriteit Persoonsgegevens stelde eerder vast dat voor een deel van deze activiteiten een wettelijke grondslag ontbreekt. Het College betwijfelt of aangekondigde verbeteringen volstaan en pleit voor onafhankelijk toezicht. Ook bij het verzamelen van gegevens uit sociale media en besloten online groepen ziet het juridische knelpunten. Nieuwe bevoegdheden moeten noodzakelijk, proportioneel en subsidiair zijn.

Verder wijst het rapport op beperkingen rond gezichtsherkenning. De Europese AI-verordening verbiedt realtime biometrische identificatie in openbare ruimten voor rechtshandhaving, behalve in strikt omschreven uitzonderingen. Het College benadrukt daarnaast dat demonstranten anoniem moeten kunnen blijven. De overheid moet zorgen voor een duidelijk wettelijk kader, onrechtmatige gegevensverzameling stoppen en transparanter worden over toezicht om wantrouwen te voorkomen.