Meer burgers met juridisch probleem, minder actie richting oplossing

In dit artikel:

Het WODC-rapport Geschilbeslechtingsdelta 2024 laat zien dat tussen 2020 en 2024 een groter deel van de Nederlandse bevolking te maken kreeg met mogelijk juridische problemen: 61% rapporteert minstens één probleem (tegen 57% eerder). De toename hangt vooral samen met meer door derden veroorzaakte gezondheidszaken, huur- en eigendomsconflicten en arbeidsgeschillen; de coronapandemie blijkt slechts een beperkte rol te hebben gehad.

Tegelijkertijd neemt de terughoudendheid toe: het aandeel mensen dat bij een juridisch probleem helemaal niets doet steeg van 11% naar 13%. Minder mensen ondernemen zelfstandig juridische stappen, terwijl het gebruik van advocaten, andere rechtshulpverleners en buitengerechtelijke procedures in de tijd nagenoeg stabiel blijft. Belangrijke drempels zijn het gevoel dat er niets te halen valt, onduidelijkheid over de weg, stress en gebrek aan tijd of geld. Ongeveer de helft zoekt online naar informatie, veelal via private sites; het Juridisch Loket is de belangrijkste overheidsbron. Ruim een kwart schakelt formele hulp in, vooral advocaten en rechtsbijstandsverzekeraars.

Opvallende risicogroepen zijn jongeren, huurders en mensen met klachten over discriminatie, smaad/laster of slechte overheidsbejegening; zij ondernemen relatief vaak geen actie en schatten hun juridische vaardigheden lager in. Hoewel de meerderheid zichzelf redelijk tot goed juridisch zelfredzaam acht, herkent slechts een kleine groep het eigen probleem als juridisch van aard.

Positief is dat circa 35% van de geschillen in een regeling eindigt, meestal zonder procedure, en daarvan ervaart 78% de uitkomst als rechtvaardig. Tegelijk blijft één op de vijf problemen bestaan bij het invullen van de vragenlijst, vaak met flinke neveneffecten zoals stress en gezondheidsschade. Het WODC wil nader onderzoek doen naar mensen die ondanks ernstige problemen niets ondernemen, om hun ervaren obstakels voor toegang tot het recht beter te begrijpen.