Kabinet wil rechter grip geven op toetsing wetten aan Grondwet

In dit artikel:

Het kabinet wil burgers meer mogelijkheden geven om wetten aan te vechten die volgens hen in strijd zijn met fundamentele rechten. Minister Heerma van Binnenlandse Zaken en staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid hebben een wetsvoorstel hierover voor advies naar de Raad van State gestuurd.

De kern van het plan is dat rechters straks bepaalde wetten wel mogen toetsen aan grondrechten uit hoofdstuk 1 van de Grondwet, zoals vrijheid van meningsuiting, godsdienstvrijheid, gelijke behandeling en het verbod op discriminatie. Nu geldt nog artikel 120, dat die rechterlijke toetsing verbiedt. Nederland is binnen Europa het enige land waar deze blokkade nog volledig bestaat.

Het kabinet vindt dat burgers daardoor een steviger juridisch middel krijgen om de Grondwet af te dwingen en dat de democratische controle op de overheid wordt versterkt. In het voorstel komt ook een algemene regel dat beperkingen van grondrechten proportioneel moeten zijn en niet verder mogen gaan dan strikt nodig is.

Als de Raad van State positief adviseert, gaat het voorstel naar de Tweede Kamer. Voor een grondwetswijziging is daarna goedkeuring nodig van beide Kamers, en vervolgens opnieuw na de volgende verkiezingen, met een tweederdemeerderheid.