Jaarverslag en jaarbericht Rechtspraak
In dit artikel:
In 2025 nam de Rechtspraak bijna 1,5 miljoen rechterlijke beslissingen, zo blijkt uit het jaarverslag dat op 23 april werd gepubliceerd. Ongeveer evenveel nieuwe zaken (circa 1,47 miljoen) werden dat jaar bij de gerechten ingediend; in totaal zijn 1,45 miljoen zaken afgehandeld.
Voorzitter Henk Naves gebruikt het jaarverslag om te benadrukken dat de levenslange en onafhankelijke benoeming van rechters de rechtspraak beschermt tegen externe invloed, maar dat dit ook vraagt om zelfreflectie en moed om kritisch naar het eigen handelen te kijken. Naves waarschuwt dat vasthouden aan gewoontes — in zijn ogen mede een oorzaak van de toeslagenaffaire — verdergaande lessen vereist. Hij stelt scherpe vragen over onderwerpen als de relatief hoge inzet van voorlopige hechtenis in Nederland, de effectiviteit van korte gevangenisstraffen, aandacht voor intieme terreur en femicide, en de noodzaak te erkennen dat ook rechters onbewuste vooroordelen kunnen hebben.
Vernieuwing en maatschappelijke aansluiting vormen een rode draad in het verslag. De Rechtspraak investeert in betere digitale toegang, wijkrechtspraak in buurtcentra, het voorkomen van escalatie via mediation, en het platform voorRecht — uitgeroepen tot beste overheidsinnovatie — dat via verkenner en chatbot jurisprudentie en praktische informatie ontsluit. Dit platform begon als hulp bij VvE-conflicten maar breidt uit naar onderwerpen als (ver)bouwen en zal mogelijk nog meer thema’s dekken.
Het jaarverslag signaleert ook knelpunten in wet- en regelgeving en uitvoering, met aandacht voor de effecten van het stikstofdossier en de aanhoudende tekorten in de jeugdketens.
Belangrijke cijfers uit 2025
- Inkomende zaken: vrijwel stabiel ten opzichte van 2024, circa 1,47 miljoen. Rechtbanken behandelden 1,42 miljoen zaken; gerechtshoven en de CRvB samen 45.500.
- Stijgingen/dalingen: vreemdelingenzaken bij rechtbanken stegen met 23%; belastingzaken daalden met 32%.
- Type zaken: bij rechtbanken waren 66% kantonzaken; bij gerechtshoven en CRvB vormden strafzaken 55% van de instroom.
- Personeel: eind 2025 werkten 13.536 mensen bij de Rechtspraak: 2.715 rechters/raadsheren en ruim 10.821 gerechtsambtenaren. Vrouwen zijn oververtegenwoordigd onder rechters (62%) en ambtenaren (71%); alleen in de groep 65+ zijn mannen in de meerderheid.
- Hoger beroep: percentages stabiel — civiel 10%, bestuursrecht 42%, strafrecht 11%.
- Meervoudige kamers: aandeel meervoudige behandeling varieert per rechtsgebied (bijv. 6% civiel handel, 17% strafrecht); bij gerechtshoven veel zaken meervoudig behandeld.
- Wrakingen: 714 verzoeken, waarvan acht toegewezen; honorering blijft laag (gemiddeld 1–3% van de laatste vijf jaar).
- Openbaarheid en veiligheid: 71.300 uitspraken werden gepubliceerd op rechtspraak.nl (toename), en er werden 549 datalekken gemeld bij externe toezichthouders.
Het jaarverslag toont een balans tussen omvangrijke werkprocessen, moderniseringsinspanningen en kritische zelfanalyse. Naves’ oproep tot meer kwetsbaarheid en onderzoek naar eigen werkwijzen onderstreept dat de Rechtspraak niet alleen efficiëntie nastreeft, maar ook het vertrouwen van de samenleving wil behouden en versterken.