Inspectie JenV: gebruik algoritmes reclassering niet verantwoord
In dit artikel:
De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft in een rapport van 12 februari 2026 vastgesteld dat de drie reclasseringsorganisaties in Nederland - Reclassering Nederland, Leger des Heils Jeugdbescherming en Reclassering en Stichting Verslavingsreclassering GGZ - algoritmes onzorgvuldig toepassen. Kernpunt is dat het veelgebruikte risicotaxatie-instrument OXREC sinds de invoering in 2018 fouten bevat: formules voor gedetineerden en verdachten zijn verwisseld en verkeerde waarden gebruikt, waardoor de uitkomsten systematisch onjuist zijn.
Reclasseringorganisaties gebruiken OXREC bij adviezen aan het Openbaar Ministerie en rechters om recidiverisico te voorspellen; het instrument wordt ongeveer 44.000 keer per jaar ingezet. De Inspectie concludeert op basis van simulaties dat in circa 21% van de gevallen een andere risicocategorie was uitgekomen wanneer OXREC correct was toegepast. In veel gevallen leidt dat tot een onderschatting van het recidiverisico, met name voor drugsgebruikers en mensen met ernstige psychische aandoeningen zoals een psychose.
Daarnaast zijn er structurele problemen: de gebruikte data zijn verouderd en niet representatief voor de huidige doelgroep, privacyregels worden niet nageleefd en variabelen als buurtscore en inkomen kunnen discriminatie in de hand werken. Het College van de Rechten van de Mens heeft eerder aangegeven dat zulke variabelen in principe verboden zijn tenzij strikt noodzakelijk en voldoende tegenmaatregelen worden genomen; de reclassering heeft dit niet onderbouwd. Ook ontbreekt adequate sturing op ontwikkeling, onderhoud en uitleg aan medewerkers; interne communicatie zou personeel aanmoedigen de algoritme-uitkomst te volgen in plaats van kritisch te beoordelen.
De Inspectie kwalificeert OXREC als een hoog-risico AI-systeem waarop de AI-verordening van toepassing is en constateert dat de reclassering nog geen maatregelen heeft genomen om aan die wettelijke eisen te voldoen. Aanbevelingen zijn onder meer: de tekortkomingen onmiddellijk herstellen of OXREC stilleggen, een stevige governance-structuur voor algoritmes opzetten, het systeem trainen met actuele data en voldoen aan privacy- en legaliteitseisen. De Inspectie verlangt halfjaarlijkse voortgangsrapportages; de reclassering heeft aangegeven OXREC voorlopig buiten gebruik te stellen.