Inspectie: gebruik algoritmes reclassering niet verantwoord

In dit artikel:

De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft in een rapport van 12 februari 2026 vastgesteld dat de drie Nederlandse reclasseringsorganisaties algoritmes ongeoorloofd toepassen. Deze systemen, waarmee de reclassering OM en rechters adviseert over het recidiverisico van verdachten en veroordeelden, vertonen ernstige gebreken. Vooral het veelgebruikte algoritme OXREC — dat jaarlijks zo’n 44.000 keer in adviestrajecten verschijnt — blijkt technisch en inhoudelijk problematisch. Sinds de ingebruikname in 2018 zijn onderdelen verwisseld en worden foutieve waardes gebruikt, waardoor het recidiverisico vaker te laag wordt ingeschat, met name voor drugsgebruikers en mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen zoals een psychose. De Inspectie heeft niet onderzocht in hoeverre onjuiste scores tot daadwerkelijk verkeerde beslissingen door medewerkers of rechters hebben geleid.

Verder is de gebruikte dataset verouderd en oorspronkelijk voor een andere doelgroep ontwikkeld; de toepassing voldoet niet aan privacyregels. Er bestaat bovendien een risico dat professionals de uitkomsten klakkeloos overnemen en hun eigen oordeel te weinig laten meewegen. OXREC bevat variabelen die discriminatie kunnen bevorderen — onder meer buurtkenmerken en inkomen — terwijl het College van de Rechten van de Mens het gebruik daarvan in principe onwenselijk acht tenzij strikt te rechtvaardigen en gecompenseerd.

De Inspectie adviseert direct herstel of tijdelijke stillegging van OXREC, het opzetten van een governance-structuur voor ontwikkeling, gebruik en onderhoud van algoritmes, hertraining met actuele data en naleving van juridische en privacytoetsen. De ministeries volgen de voortgang elke zes maanden; de reclassering heeft aangekondigd OXREC voorlopig niet meer te gebruiken.