In gemoede
In dit artikel:
Ongeveer honderd Nederlandse advocaten en juristen hebben zich onlangs publiekelijk uitgesproken tegen het vertegenwoordigen van de fossiele industrie. De groep Fossil Free Lawyers wijst op de morele spanning rond juristen die bedrijven bijstaan die klimaatschade en mensenrechtenschendingen veroorzaken. Het Financieele Dagblad merkte op dat kantoren met sterke banden in het zuiden van het land niet meededen.
Tegelijkertijd is er precedent: in 2022 kondigde De Brauw aan geen werkzaamheden meer te verrichten voor Russische staatsbedrijven na de invasie van Oekraïne. Tot die tijd was het kantoor jarenlang onder meer huisadvocaat van Shell geweest en betrokken bij de verloren zaak tegen Milieudefensie; Shell schakelde later Clifford Chance in. Dat illustreert hoe kantoren eerder hun cliëntkeuze op basis van waarden hebben aangepast.
De auteur van het stuk betoogt echter dat er een categorie klanten bestaat die een nog ingrijpender bedreiging vormt voor “onze moderne samenleving”: de grote techplatforms (Facebook/Meta, X, TikTok, YouTube, Instagram). Die platforms worden gezien als voedend op ophef, extremisme, desinformatie en haat, en ze hebben juridische bijstand nodig om zich te onttrekken aan nieuwe verantwoording — bijvoorbeeld onder de Europese Digital Services Act en de nieuwe toezichthouder. Advocaten kunnen zo helpen bij het ontwijken van wettelijke verplichtingen en structurele aansprakelijkheid.
Begin dit jaar stapte Mark Lemley, internetrechtprofessor en advocaat verbonden aan Stanford, op als raadsman van Meta wegens gewetensbezwaren over het handelen van het bedrijf. Dat voorbeeld wordt in het artikel aangehaald als inspiratie voor Nederlandse kantoren: wie waarden claimt zou ook afstand moeten nemen van Big Tech-cliënten. De schrijver roept op tot een soortgelijke beweging als Fossil Free Lawyers, maar dan gericht op techbedrijven — een “Big Tech Free Lawyers” — en kondigt aan zelf te willen tekenen.
Kort gezegd: nadat juristen zich publiekelijk distantiëren van de fossiele industrie, wordt gepleit om dezelfde morele consequentie toe te passen op de juridische bijstand aan machtige techbedrijven die de democratische en maatschappelijke leefomgeving aantasten.