Hof kan Nederlandse staat niet verplichten om PAS-melder te legaliseren

In dit artikel:

Een ondernemer die in 2016 onder de toen geldende PAS-regels een extra stal bouwde en meer kippen hield, heeft het gerechtshof ’s‑Hertogenbosch gevraagd de Staat te dwingen maatregelen te nemen waardoor zijn bedrijfsvoering alsnog legaal wordt verklaard. Volgens de PAS‑regeling volstond voor beperkte stikstofemissies in de buurt van Natura 2000‑gebieden vaak een melding in plaats van een vergunning. De Raad van State verklaarde die praktijk op 29 mei 2019 onrechtmatig, en een landelijk saneringsprogramma voor PAS‑melders werd in februari 2025 beëindigd omdat de stikstofuitstoot van veel bedrijven te groot bleek om toe te staan.

In een uitspraak van 17 februari 2026 oordeelt het hof dat de Nederlandse PAS‑regelgeving inderdaad in strijd is met artikel 6 lid 3 van de Habitatrichtlijn (EU‑recht) en dat de Staat daardoor onrechtmatig heeft gehandeld. Desondanks wijst het hof de vordering van de ondernemer af: de rechter kan de wetgever niet dwingen wetgeving met een concrete inhoud te maken om individuele activiteiten te legaliseren. Voor schade door de investering in de stal staat een schadevergoeding open, maar de ondernemer wil geen geldvergoeding en wordt door het hof verwezen naar een speciaal ingestelde Commissie voor PAS‑gevallen.

Het arrest benadrukt de bevoegdheidsverdeling tussen rechterlijke en wetgevende macht: alleen de wetgever kan besluiten concrete wetswijzigingen te maken die maatschappelijke en beleidsafwegingen bevatten, terwijl de rechter geen bevel mag geven tot het opstellen van zulke specifieke wetgeving.