Grondrechtenagentschap EU pleit voor sterkere waarborgen mensenrechten in Europese wetgeving
In dit artikel:
Het Bureau van de Europese Unie voor de grondrechten (FRA) publiceerde op 8 december 2025 een rapport waarin wordt vastgesteld dat mensenrechten-effectbeoordelingen nog vaak ontbreken of slechts deels plaatsvinden bij EU-wetgeving en de implementatie daarvan door lidstaten. Ondanks de bindende status van het Handvest van de grondrechten van de EU hebben maar weinig landen richtlijnen die systematisch de gevolgen voor mensenrechten in kaart brengen; nog minder noemen expliciet het Handvest als toetsingskader.
Het rapport verschijnt terwijl de EU bezig is met Omnibus-hervormingen om regelgeving te vereenvoudigen en het concurrentievermogen te versterken. De FRA waarschuwt dat vereenvoudiging niet ten koste mag gaan van mensenrechtenbescherming en pleit voor stevige rechtsbescherming via grondrechtenbeoordelingen. In de praktijk beperken veel nationale beoordelingen zich tot een klein aantal thema’s — vooral gelijkheid, gender en gegevensbescherming — en behandelen zelden het volledige spectrum van mensenrechten. Procedurele aanpakken verschillen sterk tussen lidstaten, beleidsdomeinen en ministeries.
Op EU-niveau vraagt de Europese Commissie dat alle wetgevingsvoorstellen op grondrechten worden getoetst, maar het FRA-rapport signaleert dat deze toetsen soms oppervlakkig zijn of zelfs ontbreken. Het gebrek aan gespecialiseerde expertise en de beperkte betrokkenheid van onafhankelijke mensenrechteninstanties verzwakt de kwaliteit en betrouwbaarheid van de beoordelingen.
De FRA roept zowel de EU-instellingen als de lidstaten op om dit proces te versterken: systematischer en diepgaander toetsen van wetgeving op mensenrechten, expliciet gebruik van het Handvest als referentie, betere capaciteitsopbouw en nauwere samenwerking met onafhankelijke grondrechtenorganen zodat vereenvoudiging en rechtsbescherming hand in hand blijven gaan. Consequent en breed toepassen van dergelijke maatregelen is volgens het rapport essentieel om te voorkomen dat regelgeving onbedoeld rechten schaadt en om naleving van Europese normen te waarborgen.