Europees Mensenrechtenhof handhaaft levenslang voor Dino Soerel, Jesse R., 'Moppie' R. en vier anderen

In dit artikel:

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft de levenslange gevangenisstraffen van zeven Nederlanders definitief bevestigd. De veroordeelden — Dino Soerel (65), Jesse R. (57) en Mohammed ‘Moppie’ R. (53) (alle drie betrokken bij het grote Amsterdamse liquidatieproces Passage), de Amsterdamse dominicaan George H. (de zogenoemde medicijnmoorden) en de broers Marcos en Admilson R. (40/41) plus Faig B. (40) — hadden bij het hof geklaagd dat hun levenslange straffen in strijd waren met artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (verbod op onmenselijke of vernederende behandeling).

Dinsdagochtend oordeelde het hof in Straatsburg unaniem dat de klachten geen schending opleveren. Het hof baseert zich op eerdere jurisprudentie en op aanpassingen in de Nederlandse praktijk sinds een uitspraak van de Hoge Raad in 2017. Die aanpassingen omvatten een adviescollege dat na 25 jaar detentie beoordeelt of een gedetineerde in aanmerking komt voor re-integratieactiviteiten (zoals verlof) en een procedure rond mogelijke gratie na circa 28 jaar. Daarbij tellen onder meer het recidiverisico, persoonlijk gedrag en ontwikkeling, en de gevolgen voor slachtoffers en nabestaanden mee. De minister beslist over gratieverzoeken, maar moet motiveren en die motivering kan aan de rechter worden voorgelegd.

Het hof stelde dat deze regeling levenslange straffen niet langer automatisch onherroepelijk of uitzichtloos maakt. Als praktijkvoorbeeld wijst het vonnis op een geval uit 2023 waarin een gedetineerde (Edwin S.) na circa dertig jaar gratie kreeg; enkele anderen zijn toegelaten tot het re-integratietraject. Voor de zeven klagers betekent het vonnis dat hun enige resterende optie is om in hun strafzaken een novum (nieuw, doorslaggevend bewijs) te vinden dat hun veroordeling kan vernietigen.

Kort samengevat: de EHRM-bescherming tegen onmenselijke behandeling ziet geen aanleiding om de Nederlandse levenslange straffen nu als verboden te bestempelen, zolang het bestaande beoordelings- en herzieningsmechanisme blijft bestaan.