EU AI Act dwingt advocaten tot aantoonbare AI-geletterdheid
In dit artikel:
Een recent rapport van AI.nl schetst hoe kunstmatige intelligentie razendsnel is ingebed in de juridische praktijk en waarschuwt dat de Europese AI Act advocatenkantoren dwingt om aantoonbare AI-geletterdheid te waarborgen. AI is geen toekomstmuziek meer: naar verwachting is in 2026 liefst 72% van de wereldwijde beroepsbevolking een regelmatige AI-gebruiker, tegen minder dan 30% twee jaar geleden. Tegelijk is de vraag naar AI-vaardigheden in twee jaar ongeveer vervijfvoudigd. Advocaten zetten AI steeds vaker in voor juridische research, contractanalyse en het opstellen van eerste concepten.
Die technologische verschuiving verandert de rol van juristen: veel routinetaken worden gedeeltelijk door systemen uitgevoerd, waardoor menselijke taakverschaffing steeds meer neerkomt op het controleren van uitkomsten, het vormen van oordelen en het strategisch adviseren. Daardoor worden andere competenties cruciaal, zoals het kritisch toetsen van AI-uitvoer op juistheid, context en mogelijke vertekening, het formuleren van effectieve instructies voor juridische toepassingen en het helder inschatten van beperkingen en risico’s van de gebruikte systemen. Medewerkers met meer kennis van AI blijken de technologie bovendien vaker als hulpmiddel te zien dan als bedreiging.
Juridisch gezien is de belangrijkste ontwikkeling de implementatie van de Europese AI Act. Artikel 4 legt verantwoordelijkheid bij aanbieders en gebruikers om te zorgen dat personeel een passend niveau van AI-geletterdheid heeft. De wet specificeert niet welke vorm of duur van scholing vereist is, maar wordt door experts in de praktijk als een feitelijke verplichting tot training geïnterpreteerd. Organisaties zullen daarom moeten aantonen dat zij kennisniveaus actief verhogen — bijvoorbeeld via interne trainingen, documentatie of certificering — anders riskeren zij toezicht, handhaving en reputatieschade.
Belangrijk is dat deze plicht niet beperkt is tot hoogrisico-systemen: ook bij laagrisico-toepassingen zoals chatbots moet het kennisniveau van gebruikers in verhouding staan tot de mogelijke impact. Voor advocaten betekent dit dat AI-geletterdheid snel onderdeel wordt van basale professionele eisen en complianceprocessen binnen kantoren.