EHRM in 'reservisten' zaak: klager niet ontvankelijk

In dit artikel:

De Grote Kamer van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft de klacht van mevrouw Kuijt tegen Nederland, zaaknummer 19365/19, niet-ontvankelijk verklaard. De uitspraak volgt op een hoorzitting van 21 januari 2026. Het Hof deed daarmee geen inhoudelijke uitspraak over de vraag of de zogenoemde reservistenpraktijk van de Hoge Raad in overeenstemming is met artikel 6 EVRM. Bij die praktijk kunnen naast de rechters die formeel op de zaak zitten ook andere leden van de kamer, en soms rechters uit andere kamers, aan de beraadslaging deelnemen.

Kuijt had bezwaar gemaakt tegen de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters die haar cassatieberoep behandelden. Ook stelde zij dat de samenstelling van de rechterlijke instantie niet voldeed aan de eis van een gerecht dat bij wet is ingesteld. Volgens het EHRM had zij echter eerst een beschikbaar nationaal rechtsmiddel moeten benutten. De wrakingskamer had haar verzoek weliswaar afgewezen, maar daarbij aangegeven dat zij deze bezwaren in de cassatieprocedure zelf aan de orde kon stellen.

Het EHRM achtte aannemelijk dat dit rechtsmiddel in theorie effectief was. Het EVRM werkt rechtstreeks in Nederland en de Hoge Raad kan klachten toetsen aan internationale mensenrechtennormen. Dat er nog geen voorbeeld bestond van een inhoudelijke beoordeling van bezwaren tegen het reservistensysteem, kwam volgens het Hof doordat niemand deze kwestie eerder in een hoofdprocedure had aangevoerd. Daardoor had de Hoge Raad nooit de kans gekregen de argumenten te onderzoeken.

Het Hof noemde die situatie onbevredigend, omdat het gaat om een bekende en langdurige werkwijze van de Hoge Raad. Tegelijk benadrukte het de grote betekenis van rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid voor het publieke vertrouwen in de rechtspraak. Hoewel de klacht formeel niet-ontvankelijk werd verklaard, stelde het EHRM dat de ernstige zorgen van Kuijt een zorgvuldige beoordeling door de Hoge Raad verdienen.