Commissie NOvA: groot advocatenkantoor moet raad van commissarissen instellen
In dit artikel:
Een onafhankelijke commissie onder leiding van prof. Jaap Winter presenteerde in mei 2026 aan de Nederlandse Orde van Advocaten (NOvA) een ingrijpend advies: het toezicht op de advocatuur moet fundamenteel veranderen omdat het huidige stelsel tekortschiet, vooral bij grotere kantoren. De commissie concludeert dat het bestaande toezicht—proactief werk van lokale dekens en het reactieve klacht- en tuchtrecht—onvoldoende is om onafhankelijkheid, partijdigheid en integriteit te waarborgen zodra financiële en organisatorische druk binnen kantoren toeneemt.
Het voorgestelde nieuwe toezicht bestaat uit vier bouwstenen:
- Modernisering van het klachtrecht, met betere triage tussen tuchtrechtelijke en niet-tuchtrechtelijke zaken, terwijl individuele verantwoordelijkheid van advocaten blijft staan.
- Oprichting van een Onafhankelijke Toezichthouder Advocatuur (OTA) die het proactieve toezicht op individuele advocaten overneemt van de dekens en bevoegdheden krijgt om informatie te verkrijgen en sancties op te leggen; toezicht moet principes volgen in plaats van een papieren compliance-cultuur.
- Extern kantoortoezicht voor grotere kantoren: vanaf 33 advocaten zouden kantoren vergunning- of erkenningsplichtig worden en moeten aantonen hoe kernwaarden in bedrijfsvoering zijn ingebed (kwaliteitssystemen, evenwichtig beloningsbeleid, cultuur). Bestuurders, ook niet-advocaten, worden op geschiktheid getoetst.
- Verplicht intern toezicht: grote kantoren moeten een onafhankelijke raad van commissarissen of een one-tier board met een meerderheid onafhankelijke niet-uitvoerende bestuurders instellen; deze toezichthouders moeten losstaan van bestuur en aandeelhouders en zorgen voor beheerste, integere bedrijfsvoering.
De commissie adviseert gefaseerde invoering: eerst toezicht richten op kantoren met 65+ advocaten (ongeveer 21 kantoren, ~3.000 advocaten), later uitbreiden naar kantoren met 33–64 advocaten. Kleine en middelgrote kantoren onder de 33 blijven voorlopig minder geraakt, al zullen OTA en tuchtrechtwijzigingen iedereen raken.
Als vergelijkingspunt noemt de commissie de accountancysector: daar verbeterde governance na invoering van raden van commissarissen de kwaliteitscultuur. Tegelijk waarschuwt ze dat extra regels de professionele motivatie niet mogen verdringen; het stelsel moet juist de professionele verantwoordelijkheid versterken. Het rapport vormt nu de basis voor besluitvorming binnen de NOvA over nieuwe regelgeving en alternatieve organisatiestructuren.