College Rechten voor de Mens: bescherm het EVRM in Chişinău
In dit artikel:
Op 14 en 15 mei 2026 organiseert de Raad van Europa in Chişinău een ministeriële conferentie waarbij een politieke verklaring over mensenrechten en migratie op de agenda staat. Het College voor de Rechten van de Mens roept de Nederlandse regering op zich duidelijk in te zetten tijdens deze bijeenkomst voor het behoud van het Europese mensenrechtensysteem en voor de onafhankelijke positie en het gezag van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) in Straatsburg.
De achterliggende controverse is dat enkele lidstaten vinden dat hun migratie‑ en uitzettingsbeleid te veel belemmerd wordt door EHRM‑jurisprudentie, met name op het punt van het verbod op foltering en onmenselijke of vernederende behandeling en het recht op privé‑ en gezinsleven. Andere staten en deskundigen wijzen er juist op dat het Hof staten al een ruime beleidsvrijheid laat en dat de grenzen die het stelt voortvloeien uit de fundamentele waarden van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM).
Het College benadrukt dat het EVRM cruciaal is voor de democratische rechtsstaat en dat het EHRM als Europees toetsingskader fungeert wanneer nationale rechtsbescherming tekortschiet. Het wijst op concrete gevallen waarin Nederlanders bescherming in Straatsburg hebben gevonden, zoals nabestaanden van de MH17‑ramp, journalisten, patiënten en ondernemers. Zonder dit Europees vangnet, zo stelt het College, zou de nationale rechtsbescherming verzwakken. Ook het Nederlandse coalitieakkoord noemt expliciet de inzet voor westerse vrijheden en mensenrechten.
Het College steunt discussies over het EVRM — die sinds 1950 vaak hebben plaatsgevonden en soms leidden tot protocollen of politieke verklaringen — maar waarschuwt dat pogingen om het beschermingsniveau te verminderen of het gezag van het EHRM aan te tasten zorgwekkend zijn. Die zorgen worden gedeeld door mensenrechtenorganisaties, wetenschappers, nationale mensenrechteninstituten en de Commissaris voor de Rechten van de Mens; ook het Europese netwerk van nationale instituten heeft een gezamenlijke verklaring uitgebracht die het Nederlandse College onderschrijft.
Concreet verlangt het College van de Nederlandse vertegenwoordiging dat de uiteindelijke Verklaring van Chişinău: niet afdoet aan de betekenis van het EVRM voor democratie en rechtsstaat; de onafhankelijkheid en het gezag van het EHRM erkent; het Hof respecteert in zijn taak om het Verdrag te interpreteren; benadrukt dat mensenrechten universeel en non‑discriminatoir zijn; en bevestigt dat het verbod op foltering absoluut geldt. Tevens wijst het College erop dat het EHRM bij zaken rond privé‑ en gezinsleven al veel ruimte aan staten laat (subsidiariteits‑/margin‑beginsel).
De conferentie wordt daarmee gezien als een belangrijk meetpunt: blijven Europese staten vasthouden aan een sterk, effectief mensenrechtssysteem of ontstaat er ruimte om dat fundament te verzwakken. Het College houdt de onderhandelingen scherp in de gaten en verwacht van Nederland een actieve, beschermende rol.