Coalitie wil toegang tot het recht waarborgen
In dit artikel:
D66, CDA en VVD presenteren in hun coalitieakkoord "Aan de slag" (vrijdag) een pakket maatregelen om de rechtsstaat en de democratie in Nederland te versterken en de toegang tot het recht te verbeteren. Centraal staat dat iedereen recht heeft op een eerlijk proces en een advocaat; daarom worden griffierechten verlaagd en wordt geïnvesteerd in sociale advocatuur.
Belangrijkste maatregelen:
- Meer scheiding tussen politiek en rechtspraak: benoemingen bij de Raad voor de Rechtspraak moeten ministeriële invloed missen en de Rechtspraak krijgt een eigen begroting.
- Constitutionele toetsing wordt mogelijk gemaakt door wijziging van artikel 120 van de Grondwet.
- Politie en handhavers: ME wordt beter uitgerust, boa’s en agenten krijgen waar nodig bodycams, en politie krijgt meer ruimte voor strafbeschikkingen met behoud van rechtsbescherming.
- Verwarde personen: meer bemoeizorg door burgemeesters en extra crisisplaatsen, zonder extra druk op strafrechtketen.
- Gegevensdeling in de justitieketen wordt verbeterd om te voorkomen dat daders ontkomen door informatieknelpunten.
- Cybercrime: zwaardere straffen voor zware cyberdelicten; OM krijgt duurzame IT-oplossingen.
- Georganiseerde misdaad wordt agressiever bestreden (geïnspireerd op de Italiaanse anti-maffia-aanpak), met extra aandacht voor crimineel handelen vanuit detentie, betere bescherming van advocaten en uitbreiding van de kroongetuigenregeling.
- Strafrechtelijke capaciteit: aanpak van cellentekort, meer cellen en versoberde regimes.
- Zedenzaken met minderjarigen vaker achter gesloten deuren; namen in grote zaken vaker geanonimiseerd.
- Veroordeelden betalen bijdrage voor forensische zorg; slachtoffers moeten gemakkelijker schade kunnen verhalen (onder meer standaardbedragen, collectieve vorderingen en een laagdrempelige procedure).
- Demonstratierecht: gemeenten krijgen handhavingsbevoegdheden en verplaatsingsopties; strafbare feiten tijdens demonstraties kunnen zwaarder bestraft worden.
Het pakket richt zich op zowel preventie als versterking van opsporing en rechtsgang, met als doel de rechtsstaat robuuster te maken tegen interne en externe bedreigingen.