Brussel houdt Nederland scherp op lobbyregels

In dit artikel:

Nederland scoort hoog op het gebied van rechterlijke onafhankelijkheid, maar de Europese Commissie ziet in haar Rule of Law Report 2026 nog altijd duidelijke verbeterpunten. Uit het Nederlandse landenhoofdstuk blijkt dat 77 procent van de burgers en 85 procent van de bedrijven het vertrouwen in rechters en rechtbanken als tamelijk of zeer goed beoordeelt. Daarmee behoort Nederland tot de koplopers in de EU.

Toch vindt Brussel dat meerdere rechtsstatelijke hervormingen nog niet zijn afgerond. In de Eerste Kamer ligt bijvoorbeeld een voorstel om de minister van Justitie en Veiligheid geen aanwijzingen meer te laten geven aan het Openbaar Ministerie in individuele strafzaken. Ook zijn er plannen om rechters wetten te laten toetsen aan klassieke grondrechten in de Grondwet, de rechtspraak een eigen begroting te geven en de invloed van de uitvoerende macht bij benoemingen in de Raad voor de rechtspraak te beperken.

De Commissie noemt daarnaast positieve stappen voor de advocatuur en gefinancierde rechtsbijstand, zoals betere regels rond toezicht op gesprekken tussen advocaten en cliënten in streng beveiligde gevangenissen en extra structurele financiering van rechtsbijstand. Ook zijn er vorderingen bij het aanpakken van personeelstekorten en arbeidsomstandigheden in de rechtspraak.

Het scherpste kritiekpunt blijft echter de lobbytransparantie. Volgens Brussel heeft Nederland te weinig vooruitgang geboekt met strengere regels voor lobbycontacten van bewindspersonen en Kamerleden, ondanks de aankondiging van een transparantieregister. Ook op mediagebied blijven er zorgen over concentratie, eigendomstransparantie en bedreigingen van journalisten, al functioneert de mediaregulator volgens de Commissie wel onafhankelijk en efficiënt.