Boerenverstand

In dit artikel:

De auteur ziet in één week meerdere voorbeelden van een overheid en politiek die onvoldoende zorgvuldig met regels omgaan. Het kabinet-Jetten stuurde het belastingplan zonder vaste meerderheid naar de Kamer en zoekt steun via een zogenoemd ‘open huwelijk’ met wisselende partners. Volgens de auteur vergroot deze casino-politiek de bestuurlijke onzekerheid.

De tweede Staat van de wetgeving laat bovendien zien dat Nederland ondanks tientallen jaren pogingen tot vereenvoudiging steeds meer regels en uitzonderingen kent. Nieuwe politieke wensen leiden vaak tot aanvullende bepalingen, terwijl oude regels zelden verdwijnen. Daardoor raken burgers, bedrijven en uitvoeringsorganisaties de weg kwijt. Burgers lopen rechten mis, complexe regelingen kunnen leiden tot onterechte terugvorderingen en mensen met minder geld of juridische kennis lopen een groter risico op rechtsongelijkheid. De versnippering van het politieke landschap versterkt volgens de auteur deze ‘regelreflex’.

De Nationale ombudsman Philip van Zutphen beschrijft in het rapport *Een boer met kiespijn lacht niet* hoe boeren de afgelopen tien jaar te maken kregen met steeds veranderende en soms tegenstrijdige regels over onder meer stikstof, mest, natuur, water en dierenwelzijn. Onduidelijk overheidsbeleid maakte investeringen en verduurzaming moeilijk en bracht de opvolging van landbouwbedrijven in gevaar. Hoewel ook de boerenlobby verantwoordelijkheid draagt, verwijt de ombudsman de overheid vooral een gebrek aan betrouwbaarheid, regie en luisterbereidheid. Hij pleit voor duidelijke langetermijndoelen, betere afstemming tussen overheden en benutting van de kennis van boeren. Boeren hoeven niet uit te gaan van onveranderlijke regels, maar wel van een overheid die eerlijk is over wat haalbaar is.

Ook de Raad van State uitte stevige kritiek op de novelle voor de vermogenswinstbelasting in box 3. Het voorstel zou vanaf 2028 extra vermogensbestanddelen onder een vermogenswinststelsel brengen, terwijl andere onderdelen tijdelijk volgens een vermogensaanwassysteem worden belast. Dat hybride stelsel moet vooruitlopen op een volledige vermogenswinstsystematiek vanaf 2030.

Volgens de Afdeling advisering is deze snelle en tijdelijke wijziging slecht voor de kwaliteit van het wetgevingsproces, de uitvoering en de duidelijkheid voor belastingplichtigen. Het systeem leidt tot extra kosten en druk op de Belastingdienst, die al zwaar wordt belast en tegelijkertijd moet bezuinigen. De Raad van State adviseert daarom de novelle niet in te dienen, het bestaande wetsvoorstel in te trekken en een nieuw, goed onderbouwd stelsel te maken dat in 2030 in één keer kan worden ingevoerd.

De rode draad van het betoog is dat de overheid minder moet beloven, beter moet nadenken vóór nieuwe regels worden gemaakt en ook regels moet schrappen. Zorgvuldigheid, duidelijkheid en betrouwbaarheid zijn volgens de auteur noodzakelijker dan politieke haast.