AP: conceptwet online politiedata schiet op meerdere punten tekort

In dit artikel:

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) heeft scherp kritiek geleverd op het conceptwetsvoorstel Wet gegevensvergaring openbare orde, dat de politie in Nederland een wettelijke basis wil geven om persoonsgegevens uit publiek toegankelijke onlinebronnen (zoals sociale media en fora) geautomatiseerd te verzamelen. De AP werd geraadpleegd door de minister van Justitie en Veiligheid en stelt dat het voorstel in beginsel proportioneel kan zijn, maar dat veel bepalingen nu niet aan hoger recht voldoen en bij ongewijzigde vaststelling buiten toepassing moeten blijven.

Belangrijkste bezwaren: het wetsvoorstel bevat geen duidelijke afbakening van welke bronnen worden doorzocht, hoe vaak dat gebeurt, hoeveel historische data mag worden meegenomen en welke typen persoonsgegevens mogen worden overgenomen. Daardoor bestaat het risico dat crawlers of scrapers grote delen van het publiek toegankelijke internet oogsten, inclusief veel irrelevante of gevoelige data van onverdachte burgers — een vorm van massasurveillance. Ook waarschuwt de AP dat zichtbare personen en groepen structureel onder toezicht kunnen komen te staan en dat algoritmische profilering tot willekeur of discriminatie kan leiden.

Verder ontbreekt een rijksbreed harmoniserend kader voor OSINT‑toepassingen, zijn er te weinig beperkingen op het vergelijken en combineren van datasets, en is onduidelijk hoe het informatie‑ en verantwoordingrecht van betrokkenen wordt gewaarborgd. De toezichthouder dringt aan op strikte noodzaakstoetsen, uitsluiting van beruchte bronnen (zoals datalekken) tenzij een rechter-commissaris anders beslist, en op uitbreiding van transparantie- en rechtswaarborgen voordat de wet kan doorgaan.