AI en rechtspraak

In dit artikel:

Alexander Beekhof en Charlotte de Kluiver bespreken in NJB 2026/1127 (afl. 21) wat kunstmatige intelligentie betekent voor de civiele rechtspraak, zowel vanuit procesrechtelijk als rechtsfilosofisch oogpunt. Ze onderzoeken welke kansen AI biedt voor procespartijen en welke risico’s dat met zich meebrengt, en belichten het gebruik van AI door rechters—onder meer aan de hand van het onlangs in gebruik genomen RechtspraakGPT—met aandacht voor partijautonomie en het recht op hoor en wederhoor.

De auteurs plaatsen deze praktische vragen naast klassieke filosofische inzichten: bij Hannah Arendt moet oordeelvorming geworteld zijn in een gedeelde menselijke wereld waarin meerdere perspectieven worden ingebracht; Jürgen Habermas benadrukt dat legitimiteit ook voortkomt uit een open, toetsbaar communicatieproces waaraan partijen kunnen deelnemen; Ronald Dworkin wijst erop dat rechtspraak een interpretatieve praktijk is waarin rechters het recht mede vormgeven aan de hand van principes en rechtvaardigheidsoverwegingen.

Hun conclusie: AI kan de rechtspleging ondersteunen, maar vervangen niet het juridische oordeel, omdat rechtspraak meer vereist dan patroonherkenning.