Academische vrijheid moet steviger juridisch worden verankerd

In dit artikel:

De Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) vindt dat de academische vrijheid in Nederland onvoldoende is beschermd tegen politieke en maatschappelijke druk. In het rapport *Vrijheid verankerd* adviseert de organisatie om dit beginsel expliciet op te nemen in de Grondwet en duidelijker vast te leggen in de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek (WHW).

Volgens de KNAW staat de academische vrijheid internationaal onder druk en is Nederland de afgelopen jaren gedaald op Europese ranglijsten. Ook hier kunnen gerichte onderzoeksfinanciering, overheidsbemoeienis, intimidatie van wetenschappers en polarisatie binnen universiteiten ertoe leiden dat onderzoekers zich minder vrij voelen om hun inzichten te delen. Dat bedreigt volgens de academie niet alleen wetenschappers en instellingen, maar ook het onafhankelijke onderzoek en het maatschappelijke debat.

De WHW moet daarom duidelijk maken wie verantwoordelijk is voor de bescherming van academische vrijheid, wie zich erop kan beroepen en wanneer beperkingen zijn toegestaan. Constitutionele verankering moet de bescherming minder afhankelijk maken van wisselende politieke verhoudingen. Daarnaast pleit de KNAW voor een landelijke gedragscode, die universiteiten en andere kennisinstellingen kunnen vertalen naar hun eigen beleid.