26e Benelux merkendag: 'If it's worth imitating, it's worth protecting.'
In dit artikel:
Sven Klos, advocaat gespecialiseerd in intellectueel eigendom en voorzitter van de Benelux Merkendag, schetst waarom merkenrecht volgens hem één van de meest boeiende rechtsgebieden is: het draagt rechtstreeks bij aan de vorming van recht voor zo’n 450 miljoen EU-burgers en beschermt de vrijheid van ondernemers om zich kenbaar te maken. Een vroege reis naar Oost‑Berlijn maakte op hem indruk: de afwezigheid van commerciële uitingen op gebouwen wekte het besef dat merken een fundamentele manier zijn waarop mensen zichzelf en hun producten communiceren — en dat het merkenrecht die communicatie tegen verstoring moet beschermen.
Klos werkt exclusief met merken en designs en haalt veel praktijkvoorbeelden aan: van bekende kledingmerken en het Ajax‑shirt tot de Rubik’s Cube en Yakult‑flesjes. Succesvolle producten nodigen imitaties uit, maar die liften vaak onrechtmatig mee op andermans prestatie. Waar ligt de grens tussen inspiratie en oneigenlijk profiteren? Voor het merkenrecht draait alles om wat het publiek herkent als onderscheidend; dat oordeel is in de praktijk soms onvoorspelbaar en leidt tot uiteenlopende rechterlijke uitspraken. Klos illustreerde dit met een recente zaak rond een populair smeerproduct (“Heksenkaas”) dat door een supermarkt werd nagebootst: hoewel de verpakking visueel anders was, bleken kleur en kartonvorm voldoende identificeerbaar; de rechter in Arnhem verbood de imitatie snel en definitief.
Klos verzet zich tegen de romantische gedachte dat imitatie louter vleierij is: wie kopieert wil vaak beloning oogsten zonder de prestatie te hebben geleverd. Hij benadrukt dat merkenrecht ook om identiteit gaat — een parallel die hij trekt met acteurs die zich niet tot iemand anders laten ombouwen; merken moeten hun eigen karakter kunnen behouden.
De Benelux Merkendag, een jaarlijkse bijeenkomst waar advocaten, rechters en merkengemachtigden nieuwe uitspraken en ontwikkelingen bespreken, overbrugt al decennialang de drie landen. Sinds de jaren zeventig hebben België, Nederland en Luxemburg een gezamenlijke knoop doorgehakt met één wetgeving en één hof voor intellectuele eigendom — een zeldzaam samenwerkingsmodel dat later ook door de EU werd gevolgd. Harmonisatie is essentieel voor een interne markt: uiteenlopende nationale beslissingen kunnen anders het vrije verkeer van goederen ondermijnen. Tegelijk blijft harmoniseren lastig vanwege sterke nationale tradities en de vele vragen die nationale rechters aan het Europese Hof van Justitie stellen.
Merkenrecht blijft in trek: Klos noemt het een onweerstaanbare intellectuele uitdaging door de mix van feitelijke complexiteit en snel veranderende, meervoudige rechtslagen (nationaal, Benelux, Europees). Hij waardeert de rol die procedures bij het Europese Hof spelen in het vormen van recht voor miljoenen burgers.
De 26e Benelux Merkendag staat gepland op vrijdag 12 december in Amsterdam; deelname levert Nederlandse juristen 5 NOvA- en 5 BMM‑punten op, Vlaamse collega’s krijgen 5 IBJ/OVB‑punten. Diverse experts zullen actuele uitspraken en trends in het vak bespreken, afgesloten met een borrel.